Είναι γεγονός ότι το φαγητό αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες απολαύσεις. Η γεύση , η μυρωδιά , και η όψη του δημιουργούν ευεξία, ευχαρίστηση και χαλάρωση.
Δυστυχώς όμως αυτή η ικανοποίηση που προσφέρει η διατροφή, μπορεί να μετατραπεί σε δυσάρεστη εμπειρία για πολλούς όπου πάσχουν από νοσήματα του γαστρεντερικού συστήματος.
Το πεπτικό σύστημα αποτελείται από τον οισοφάγο, το στομάχι, το λεπτό και το παχύ έντερο. Επίσης περιλαμβάνονται οι σιελογόνοι αδένες, το ήπαρ και το πάγκρεας πού είναι αδενικά όργανα και λειτουργικά συνδέονται με τον γαστρεντερικό σωλήνα. Η κυρία λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος είναι η αποτελεσματική διέλευση (κατάποση), πέψη και απορρόφηση της τροφής καθώς επίσης η αποβολή των άπεπτων ή μη απαραίτητων συστατικών. Η σωστή πέψη και απορρόφηση είναι ουσιώδεις για την ανάπτυξη του οργανισμού, τη διατήρηση και την εξασφάλιση της απαραίτητης ενέργειας. Ως γαστρεντερική νόσος χαρακτηρίζεται οποιαδήποτε διαταραχή εμποδίζει αυτήν την φυσιολογική διαδικασία. Υπάρχουν πολλοί τύποι γαστρεντερικών διαταραχών. Ορισμένες από τις συνηθέστερες είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, η γαστρίτιδα, το πεπτικό έλκος, η διάρροια, η δυσκοιλιότητα, το ευερέθιστο έντερο και η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (ελκώδης κολίτιδα και νόσος του Crohn). Τα κυριότερα συμπτώματα των παθήσεων αυτών είναι κοιλιακός ή/και θωρακικός πόνος, δυσφαγία, ναυτία, έμετος, μετεωρισμός, όξινες ερυγές, εντερορραγία και γαστρορραγία (η αποβολή αίματος από το στόμα με έμετο ή η απώλεια αίματος με τα κόπρανα)
Γαστρο-οισοφαγική Παλινδρομική νόσος. (ΓΟΠΝ)
Τι είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή αλλιώς γνωστή και ως παλινδρόμηση οισοφάγου είναι μια πεπτική νόσος που χαρακτηρίζεται από την μετακίνηση των όξινων υγρών του στομάχου προς τον οισοφάγο, που είναι το τμήμα εκείνο, το οποίο ενώνει το στόμα με το στομάχι. Υπό φυσιολογικές συνθήκες αυτό αποφεύγεται με την δράση του καρδιοοισοφαγικού σφικτήρα ο οποίος λειτουργεί ως "βαλβίδα" που επιτρέπει την διέλευση των τροφών προς τον στομάχι και απαγορεύει την επιστροφή γαστρικών υγρών από το στομάχι στον οισοφάγο. Ο μυς αυτός στους ασθενείς με γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσο(ΓΟΠΝ) έχει υποστεί βλάβη με αποτέλεσμα το όξινο περιεχόμενο του στομάχου να παλινδρομεί προς τον οισοφάγο και να τον ερεθίζει δημιουργώντας δυσάρεστα συμπτώματα. Η ΓΟΠΝ είναι μια πολύ συχνή νόσος, που υπολογίζεται ότι καθημερινά το 4-7% του ενήλικού πληθυσμού εμφανίζει συμπτώματα της, ενώ το 40% μηνιαίως. Στην αυξημένη συχνότητας της φαίνεται να συμβάλουν παράγοντες όπως το στρες, οι σύγχρονες συνθήκες διαβίωσης, η διατροφή και τα φάρμακα.
Ποία είναι τα Συμπτώματα της ΓΟΠΝ;
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση εκδηλώνεται με ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων. Τα συνηθέστερα είναι η αίσθηση καψίματος πίσω από το στήθος ή στο ανώτερο τμήμα του στομάχου, ξινά υγρά που αναβαίνουν από το στομάχι (ξινίλες) και αναγωγές τροφής. Πιο σπάνια συμπτώματα είναι θωρακικός πόνος "μη καρδιακής αιτιολογίας", βραχνιασμένη φωνή, λαρυγγίτιδα, χρόνιος βήχας, άσθμα, δυσφαγία και πολύ σπάνια αιμορραγία.
Διαιτητική Αντιμετώπιση
Έρευνες έχουν δείξει ότι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες και προσεγμένη αποφυγή και επιλογή τροφών μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην ανακούφιση των ατόμων που πάσχουν από παλινδρόμηση του οισοφάγου. Στόχος των διατροφικών συστάσεων είναι ο περιορισμός της παλινδρόμησης και του ερεθισμού του οισοφάγου, τα οποία επιτυγχάνονται με περιορισμό τροφών που αυξάνουν την γαστρική οξύτητα ή χαλαρώνουν τον σφικτήρα.
Γενικά συστήνεται:
- Περιορισμός του λίπους, καθώς έχει βρεθεί ότι επιδεινώνει τα επεισόδια μεταγευματικής παλινδρόμησης.
- Αποφυγή μεγάλων γευμάτων διότι προκαλούν διάταση στομάχου και προτίμηση συχνών και μικρών.
- Αποφυγή αυξημένων ποσοτήτων ανθρακούχων ποτών καθώς ασκούν αρνητική επίδραση στο σφικτήρα μυ του οισοφάγου
- Αποφυγή όξινων χυμών και τροφών όπως εσπεριδοειδών και τομάτας τα οποία προκαλούν αύξηση της οξύτητας του στομάχου.
- Αποφυγή του αλκοόλ καθώς αυξάνει τα συμπτώματα του καψίματος.
- Περιορισμός του καφέ και προτίμηση ντεκαφεϊνέ
- Περιορισμός καυτερών καρυκευμάτων.
- Περιορισμός δυόσμου, μέντας, κρεμμυδιού και σκόρδου καθώς έχουν κατά καιρούς ενοχοποιηθεί για επιδείνωση της νόσου
- Απώλεια βάρους σε άτομα παχύσαρκα ή υπέρβαρα
- Κατάκλιση μετά την παρέλευση 2 ωρών από την λήψη τροφής
Τι είναι η γαστρίτιδα;
Η γαστρίτιδα είναι μια πάθηση του στομάχου που χαρακτηρίζεται από φλεγμονή του γαστρικού βλεννογόνου. Ο βλεννογόνος του στομάχου είναι μια μεμβράνη η όποια το επικαλύπτει και το προστατεύει κυρίως από τα όξινα υγρά του. Αναλόγως την αιτία η γαστρίτιδα μπορεί να είναι οξεία ή χρόνια. Μπορεί να προκληθεί κυρίως από φάρμακα, μόλυνση από βακτηρίδια (π.χ ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού), μόλυνση από ιούς, παλινδρόμηση χολής στο στομάχι (αλκαλική γαστρίτιδα), παρασιτώσεις και από αυξημένη παραγωγή οξέων στο στομάχι.
Ποια είναι τα Συμπτώματα της γαστρίτιδας;
Η γαστρίτιδα συνήθως εκδηλώνεται με ναυτία, εμετό, κοιλιακό πόνο, ανορεξία και σπανιότερα με αιμορραγία (οξεία αιμορραγική γαστρίτιδα). Η οξεία γαστρίτιδα χαρακτηρίζεται από οξεία φλεγμονή και απότομη έναρξη των συμπτωμάτων. Προκαλείται κυρίως από φάρμακα, μεγάλες ποσότητες οινοπνεύματος, και συνηθέστερα από μολυσμένες τροφές (τροφικές δηλητηριάσεις). Η χρόνια γαστρίτιδα προσδιορίζεται από ατροφία του γαστρικού βλεννογόνου και από μερική ή πλήρης απώλεια των κυττάρων των γαστρικών αδένων. Τα κυριότερα συμπτώματα της είναι ναυτία, κοιλιακοί πόνοι και κοιλιακή διάταση, χωρίς όμως ιδιαίτερη ένταση. Η χρόνια γαστρίτιδα μπορεί να εξέλιξη της οξείας γαστρίτιδας.
Διαιτητική Αντιμετώπιση
Σε οξεία αιμορραγική γαστρίτιδα.
Τα άτομα που πάσχουν από αιμορραγία του πεπτικού δεν σιτίζονται από το στόμα αλλά εντάσσονται σε παρεντερική χορήγηση υγρών για την ενυδάτωση τους, ωσότου σταματήσει η αιμορραγία. Αφού σταματήσει η αιμορραγία ξεκινά η δια στόματος σίτιση του ασθενούς με χορήγηση κυρίως υγρών και στην συνέχεια εισάγονται στερεές τροφές στα πλαίσια μιας ελαφριάς δίαιτας. Στόχος των διατροφικών συστάσεων είναι η ομαλή επούλωση του βλεννογόνου.
Σε χρόνια γαστρίτιδα
Σε έξαρση
- Αποφυγή όξινων τροφών
- Αποφυγή ροφημάτων που περιέχουν καφεΐνη
- Αποφυγή αλκοόλ
- Αποφυγή καρυκευμάτων
- Περιορισμός λιπαρών τροφών
- Κατανάλωση μικρών και συχνών γευμάτων
- Υιοθέτηση ενός ισορροπημένου διαιτολογίου με επιλογή τροφίμων από όλες τις ομάδες τροφίμων
Πεπτικό Έλκος
Τι είναι το πεπτικό έλκος;
Το πεπτικό έλκος είναι μια χρόνια ασθένεια του πεπτικού συστήματος και χαρακτηρίζεται από πληγές (έλκη) που δημιουργούνται στο τοίχωμα του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου. Είναι μια πολύ συχνή πάθηση του γαστρεντερικού συστήματος καθώς προσβάλει το 10% του πληθυσμού και περίπου 4,5 εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως. Το πεπτικό έλκος διακρίνεται σε έλκος στομάχου και έλκος δωδεκαδακτύλου αναλόγως με την περιοχή που προσβάλλεται. Η ακεραιότητα του τοιχώματος του στομάχου (γαστρικού βλεννογόνου) εξαρτάται και διασφαλίζεται από την ισορροπία μεταξύ επιθετικών παραγόντων και αμυντικών παραγόντων. Στους επιθετικούς παράγοντες συγκαταλέγονται το υδροχλωρικό οξύ του στομάχου (όπου χρησιμεύει για την αποτελεσματική διάσπαση και πέψη της τροφής), η πεψίνη (που διασπά τα λευκώματα της τροφής), το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (H.Pylori), τα φάρμακα και το οινόπνευμα. Στους αμυντικούς παράγοντες περιλαμβάνονται η βλέννη (η οποία έχει προστατευτική δράση έναντι του υδροχλωρικού οξέως και της πεψίνης) και οι προσταγλαδίνες (οι οποίες παράγονται από την βλέννη, παρουσιάζουν προστατευτικές ιδιότητες). Οποιαδήποτε διαταραχή ανάμεσα στην ισορροπία αυτών των δύο ρυθμιστικών παραγόντων μπορεί να δημιουργήσει έλκη στο πεπτικό σύστημα. Τα κυριότερα αίτια δημιουργίας πεπτικού έλκους είναι η λοίμωξη από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και η συχνή χρήση ασπιρίνης και μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών. Αυτοί οι δύο περιβαλλοντικοί παράγοντες ευθύνονται για περισσότερο από το 90% εμφάνισης πεπτικών ελκών . Άλλοι παράγοντες που έχουν ενοχοποιηθεί για την πρόκληση πεπτικών ελκών είναι το στρες, το κάπνισμα, η καφεΐνη και το αλκοόλ.
Ποια είναι τα συμπτώματα του πεπτικού έλκους;
Κύριο σύμπτωμα του πεπτικού έλκους είναι πόνος που εντοπίζεται στο άνω μέρος της κοιλιάς. Στο έλκος του δωδεκαδακτύλου ο πόνος εμφανίζεται κυρίως πριν τα γεύματα (πόνος από πείνα) και υποχωρεί με την κατανάλωση τροφής. Χαρακτηριστικό είναι επίσης ότι επειδή το βραδινό με το πρωινό γεύμα απέχουν πολλές ώρες, ο ασθενής μπορεί να ξυπνήσει κατά την διάρκεια της νύχτας από τον πόνο. Άλλα συμπτώματα είναι οι καούρες, οι ξινίλες και η δυσπεψία.
Διαιτητική Αντιμετώπιση
- Αποφυγή όξινων φαγητών κυρίως σε έξαρση της νόσου καθώς αυξάνουν την οξύτητα των γαστρικών υγρών.
- Αύξηση φυτικών ινών στην δίαιτα. Παλιότερα οι ελκοπαθείς ακλουθούσαν δίαιτες χαμηλού φυτικού υπολείμματος. Νεότερα δεδομένα όμως δείχνουν ότι οι φυτικές ίνες ασκούν προστατευτική δράση στον βλεννογόνο
- Αύξηση πολυακόρεστων λιπαρών οξέων. Η κατανάλωση πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (ω3 και ω6) (βρίσκονται σε αυξημένη περιεκτικότητα στα ψάρια, στα θαλασσινά και στους ξηρούς καρπούς) έχει βρεθεί ότι επιδρά ευεργετικά στην εξέλιξη της νόσου αυξάνοντας τις προσταγλαδίνες (αμυντικός παράγοντας)
- Περιορισμός του αλκοόλ. Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο βλεννογόνο του πεπτικού και συνεπώς επιδείνωση ως και παρεμπόδιση της επούλωσης του έλκους.
- Αποφυγή καρυκευμάτων και μπαχαρικών. Τροφές πλούσιες σε καρυκεύματα και μπαχαρικά προάγουν και επιταχύνουν την δημιουργία πεπτικού έλκους και την επιδεινώνουν σε περίπτωση ύπαρξη της.
- Αποφυγή μεγάλων ποσοτήτων τροφής καθώς προκαλούν διάταση στομάχου, ιδιαίτερα πριν την κατάκλιση.
Τι είναι διάρροια;
Ως διάρροια ορίζεται διαταραχή των κενώσεων του εντέρου που χαρακτηρίζεται σε αύξηση του αριθμού, του όγκου ή της ρευστότητας τους. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει τη διάρροια ως τρείς ή περισσότερες υδαρείς κενώσεις για 2 ή περισσότερες συνεχείς ημέρες. Η αυξημένη συχνότητα κενώσεων από μόνη της δεν θεωρείται διάρροια. Προκαλείται από διάφορα αίτια όπως λοιμώξεις από ιούς, βακτήρια ή παράσιτα, τροφικές δηλητηριάσεις, παρενέργειες από φάρμακα, και από διάφορες παθήσεις που προσβάλουν το γαστρεντερικό σύστημα. Συμπτώματα που μπορούν να συνοδεύουν την διάρροια είναι εμετός, κοιλιακοί πόνοι και κράμπες
Διαιτητική αντιμετώπιση
- Αύξηση της πρόσληψης υγρών (περίπου 2 λίτρα/ ημέρα). Λόγω του ότι διάρροια προκαλεί αφυδάτωση και ανεπάρκεια ηλεκτρολυτών.
- Κατανάλωση τριών φλιτζανιών ρυζόνερου καθημερινά, καθώς το ρύζι βοηθάει στο σχηματισμό κοπράνων.
- Περιορισμό φυτικών ινών (π.χ φρούτων, λαχανικών και προϊόντων ολικής αλέσεως) σε έξαρση διάρροιας, καθώς επιδινώνουν την κατάσταση
- Αποφυγή κατανάλωσης καφέ
- Αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ
- Αποφυγή κατανάλωσης καρυκευμάτων
- Περιορισμό κατανάλωσης γαλακτοκομικών προϊόντων.
- Περιορισμό τροφών υψηλά σε περιεκτικότητα υδατανθράκων και κυρίως απλών σακχάρων (π.χ ψωμί, γλυκά, μέλι)
Τι είναι η ελκώδης κολίτιδα
Η ελκώδης κολίτιδα είναι μια χρόνια πάθηση του παχέως εντέρου, η οποία προσβάλει ένα στους 1000 ανθρώπους του Δυτικού Κόσμου και εκδηλώνεται κυρίως σε άτομα ηλικίας μεταξύ 20 και 30 ετών. Στην ελκώδη κολίτιδα το παχύ έντερο παθαίνει φλεγμονή η οποία είναι αντίδραση της άμυνας του οργανισμού, προκαλώντας όμως έτσι έλκη στην επιφάνεια του. Τα έλκη αυτά μπορούν να προσβάλουν όλο το παχύ έντερο ένα μέρος του. Η ελκώδης κολίτιδα μαζί με την νόσο του Κρον (Crohn) συγκαταλέγονται στις Ιδιοπαθείς Φλεγμονώδεις Νόσους του Εντέρου (ΙΦΝΕ) και λόγω των ομοιοτήτων τους παλιότερα θεωρούνταν ως ίδιες παθήσεις αλλά σήμερα αποτελούν δυο ξεχωριστές παθήσεις με διακριτές διαφορές. Τα ακριβή αίτια που πυροδοτούν αυτήν την αντίδραση του οργανισμού προς τον εαυτό του είναι ακόμα άγνωστα. Ενοχοποιούνται πιθανοί γενετικοί (κληρονομικοί), περιβαλλοντικοί και ανοσολογικοί παράγοντες.
Ποια είναι τα συμπτώματα της ελκώδους κολίτιδας;
Η νόσος εκδηλώνεται με κρίσεις. Η κρίση εκδηλώνεται με κοιλιακό πόνο, διάρροια με παρουσία αίματος, ναυτία, εμετό, πυρετό, ανορεξία, απώλεια βάρους και κούραση.
Διαιτητική Αντιμετώπιση
Η διατροφή φαίνεται να εμπλέκεται στην αντιμετώπιση και στην εξέλιξη των φλεγμονωδών νόσων του εντέρων χωρίς όμως να υπάρχουν ξεκάθαρα ερευνητικά δεδομένα για το ρόλο συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών.
Γενικά συστήνεται.
- Αύξηση της πρωτεϊνικής πρόσληψής για την επούλωση των ελκών, και την ανανέωση κυττάρων του βλεννογόνου.
- Αύξηση ω-3 λιπαρών οξέων, λόγω της αντιφλεγμονώδης τους δράση
- Κατανάλωση προβιοτικών. Τα προβιοτικά επιδρούν ευεργετικά στην ελκώδη κολίτιδα μειώνοντας τον αριθμό των κρίσεων και προάγοντας την ύφεση της νόσου
- Αύξηση ενεργειακής σε υποσιτισμένους ασθενείς για διατήρηση ιδανικού βάρους καθώς η απώλεια κιλών επιδεινώνει την νόσο.
Σύνδρομο Ευερέθιστου εντέρου
Τι είναι το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου;
Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ή αλλιώς σπαστική κολίτιδα αποτελεί μια από τις πιο συνηθισμένες διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος. Η συχνότητα της ανέρχεται περίπου στο 20% του ενήλικου πληθυσμού των Δυτικών χωρών και είναι διπλάσια στις γυναίκες σε σχέση με του άνδρες.
Η σπαστική κολίτιδα χαρακτηρίζεται από κινητική διαταραχή του παχέως εντέρου και συχνά αποτελεί μέρους μια γενικότερης διαταραχής του πεπτικού σωλήνα. Σήμερα, παρά την εκτεταμένη έρευνα που έχει γίνει για την πάθηση αυτή τα ακριβή αίτια πρόκλησης του συνδρόμου είναι ακόμη άγνωστα αλλά ορισμένοι παράγοντες έχουν ενοχοποιηθεί ότι επηρεάζουν την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου και εξέλιξης της. Ορισμένους από αυτούς είναι οι ψυχικές ή σωματικές εντάσεις (στρες),η διατροφή, τα φάρμακα, η καφεΐνη και διάφοροι άλλοι περιβαλλοντικοί παράγοντες.
Ποια είναι τα συμπτώματα του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου
Τα κυριότερα συμπτώματα της σπαστικής κολίτιδας είναι κοιλιακός πόνος, φούσκωμα (τυμπανισμός), υπερβολικά αέρια στο έντερο (μετεωρισμός) ιδιαίτερα μετά το γεύμα και διαταραχές στις κενώσεις (διάρροια εναλλασσόμενη με δυσκοιλιότητα).
Διαιτητική Αντιμετώπιση
Ο ρόλος της διατροφής στη θεραπεία του συνδρόμου δεν έχει απόλυτα διευκρινιστεί και δυστυχώς η δίαιτα δεν αποτελεί λύση για όλους του ασθενείς. Για πολλούς ασθενείς όμως μια διατροφικά ισορροπημένη δίαιτα με τακτά και μικρά γεύματα και αποφυγή αδικαιολογήτων διατροφικών περιορισμών, μπορεί να τους ανακουφίσει από τα συμπτώματα της νόσους τους. Η διατροφική παρέμβαση του συνδρόμου ποικίλει και εξαρτάται από είδος των συμπτωμάτων που εκδηλώνει ο πάσχοντας. Αρκετά άτομα εμφανίζουν τα συμπτώματα της πάθησης μετά από την κατανάλωση συγκεκριμένων τροφών που όμως για το κάθε ένα είναι εντελώς ξεχωριστά. Οπότε οι τροφές που κάποιος πρέπει να αποφεύγει είναι τελείως ειδικές και χαρακτηριστικές για τον κάθε ένα. Για την καλύτερη αντιμετώπιση του συνδρόμου συστήνεται να καταγράφονται σε ημερολόγιο, οι τροφές που προκαλούν κάποιο σύμπτωμα.
Γενικά συστήνεται:
- Αποφυγή τροφών που έχουν προσδιοριστεί ότι προκαλούν ενόχληση και επιδεινώνουν τα συμπτώματα
- Αύξηση της πρόσληψης των υγρών
- Κατανάλωση συχνών μικρών γευμάτων
- Περιορισμός των φυτικών ινών σε ασθενείς με κυρίαρχο σύμπτωμα την διάρροια και αύξηση τους σε ασθενείς με κυρίαρχο σύμπτωμα την δυσκοιλιότητα.
- Περιορισμός κατανάλωσης αλκοόλ, καφέ
- Περιορισμός κατανάλωσης γαλακτοκομικών προϊόντων
- Περιορισμός κατανάλωσης λιπαρών και καυτερών τροφών
- Περιορισμός κατανάλωσης γλυκών
Πηγή:healthierworld.gr